Gezondheid - Ademhalingsziekte
| Index > Ademhalingsziekte | |
| Definitie | | Ademhalingsziekte oftewel longproblemen bij kalveren worden veroorzaakt door een complex van factoren die ook wel kalvergriep worden genoemd. Zowel externe factoren (stalklimaat) als micro-organisme (virussen, bacteriën en mycoplasmata) spelen hierbij een rol. | | Oorzaak | |
Voor het aanslaan en de verspreiding van ademhalingsziekten zijn meerdere factoren van invloed:
- stalklimaat (temperatuur, luchtvochtigheid en -snelheid, ammoniak)
- afweer van de kalveren (meegekregen bescherming met de biest, stress, niet-optimale melkbereiding, pensdrinken)
- infectiedruk van virussen, bacteriën en mycoplasma
De belangrijkste veroorzakers die, alleen of in combinatie, een rol kunnen spelen zijn:
Virussen:
Virussen zijn in feite de primaire veroorzakers die de weg vrijmaken voor bacteriën.
Bacteriën:
Mycoplasma:
- Mycoplasma bovis
- Mycoplasma mycoides
- Mycoplasma bovirhinis
- Mycoplasma dispar
| | Beschrijving | De veroorzakers van ademhalingsziekte bij kalveren kunnen zowel direct (van dier naar dier) als indirect (bv. via de lucht, handen en kleding) worden overgebracht.
De ziekte wordt meestal waargenomen als de door de biest verkregen afweer afneemt, op een leeftijd tussen de 4 en 8 weken. Een groot deel van de koppel kan in korte tijd worden aangetast.
De verschijnselen kunnen mild tot zeer ernstig zijn. De volgende verschijnselen kunnen worden waargenomen in de koppel:
- verminderde eetlust: traag drinken en niet alles opmaken;
- de koppel is stil en kalveren blijven te lang liggen;
en bij individuele dieren:
- verminderde eetlust (kalf drinkt meestal wel maar laat ruwvoer als eerste staan)
- koorts oplopend tot 40 - 41 0C (zweten)
- neusuitvloeiing
- slijm uit bek en neusgaten
- traanogen
- versnelde ademhaling en hoest
- in ernstige gevallen zwaar pompende ademhaling met "buikslag"
- sterfte.
Het ziekteverloop in de koppel duurt vaak meer dan een week. Hoest kan als klacht vaak langer aanhouden.
Bij een aantal aangetaste kalveren kan blijvende longschade optreden. Deze, vaak ernstig benauwde, kalveren groeien niet meer doordat een blijvende beschadiging van het longweefsel is ontstaan. | | Behandeling | Met name het aantal zieke kalveren (richtlijn 20%l, is afhankelijk van de koppelgrootte) en het tempo waarmee de aandoening door het bedrijf gaat, bepaalt de inzet van een koppelkuur met antibiotica om de besmetting met ziekteverwekkende bacteriën (meestal Pasteurella spp) en Mycoplasmata te behandelen. Het aanpassen van het rantsoen en optimaliseren van het stalklimaat is van groot belang.
Om economische verliezen door uitval te beperken is extra toezicht noodzakelijk om snel individueel in te grijpen als dit nodig is. Dit betekent dat de kalveren meerdere keren per dag beoordeeld moeten worden. Men kan dan tevens het klimaat in de stal beoordelen en indien nodig bijsturen.
Individuele patiënten met ernstige luchtwegproblemen moeten voldoende lang behandeld worden. Om bijkomende verschijnselen te verlichten is het onmiddellijk toepassen van een pijnstiller / koortsremmer (bv. Novem, Ketofen, Tolfine) of in een latere fase bij chronische gevallen een eenmalige injectie met ontstekingsremmers (corticosteroïden: Voreen, dexamethason) sterk aan te raden.
Bij "vastzittende hoest" kunnen slijmoplossende middelen (broomhexine 2,5% gedurende 3 dgn in de melk, bisolvon injectie) verlichting geven.
Probeer de stallen droog te houden door de ventilatie, eventueel in combinatie met verwarmen, te optimaliseren.
Antibiotica die ingezet kunnen worden als koppeltherapie:
- Doxycycline, eventueel in combinatie met Broomhexine (slijmoplosser)
- Oxytetracycline (mits niet gebruikt als startkuur)
- Flumequine
Antibiotica die individueel ingezet kunnen worden:
Voor een goed resultaat en voorkomen van resistentie is het belangrijk een spuitkuur af te maken; bij de meeste producten houdt dat in 3 tot 5 dagen spuiten;
Bij pensdrinken kan door verzuring van het dier eveneens het beeld van longontsteking ontstaan. De oplossing is in dat geval geen antibiotica, maar leeglaten en spoelen met bicarbonaat. | |
|
Nederlands /